Orman yangınlarının yüzde 90’ı insan kaynaklı: Uzmanı çözüm önerilerini sıraladı
Geçen hafta Türkiye’de 314 orman yangınına müdahale edildi. Dr. Suat Keten, Sputnik Türkiye’ye verdiği açıklamada “soru nasıl söndürürüz değil, nasıl engelleriz olmalı” dedi. Orman yangınlarının yaklaşık %90’ı insan faktöründen kaynaklanıyor; ihmal, dikkatsizlik ve kasıt aynı anda önemli bir yer tutuyor.
Keten, Türkiye’nin karşı karşıya olduğu sorunun yalnızca afet yönetimi değil, çok disiplinli bir risk yönetimi meselesi olduğunu vurguladı. İnsan davranışları, iklim değişikliği, arazi kullanımı, enerji altyapısı, denetim, güvenlik, istihbarat ve erken uyarı sistemlerinin birlikte ele alınması gerekiyor. Meçhul yangınların nedeninin belirlenememesi, aynı hataların tekrarını zorlaştırır; bu yüzden teknik ve adli inceleme kapasitesinin artırılması şarttır. Aşırı sıcak, düşük nem ve kuvvetli rüzgarın etkili olduğu dönemlerde “kritik yangın günleri” ilan edilmesi, biçerdöver, kaynak çalışması ve anız yakma gibi faaliyetlerin sınırlandırılması önerildi.
İklim değişikliği sadece yangınların nedeni değildir, ancak yüksek sıcaklık, uzun kuraklık ve düşük nem, kuru bitki örtüsü ile birleşerek yangınların daha hızlı büyümesini kolaylaştırır. Keten, geleceğin yangın yönetim sisteminin yapay zeka, büyük veri, uydu görüntüleri, meteorolojik veriler ve İHA’lar sayesinde yalnızca mevcut yeri değil, 30, 60 ve 120 dakika sonraki yayılımı da öngörebileceğini söyledi. Gerçek başarı, söndürdüğümüz yangın sayısıyla değil, hiç çıkmasını engellediğimiz yangınlarla ölçülmelidir.
Yapay zeka destekli sistemler, büyük veri analiziyle risk haritalarını günceller, erken uyarı sinyallerini gerçek zamanlı olarak değerlendirir ve müdahale ekiplerinin rotalarını optimize eder. Ayrıca her yangının bilimsel olarak analiz edilmesi, başlangıç noktası, meteorolojik koşullar, müdahale süresi ve yayılım hızı gibi verilerin kaydedilmesi, gelecekteki önlemlerin planlanmasında kritik rol oynar. Türkiye, hava ve kara müdahale kapasitesini artırırken, denetim mekanizmalarını güçlendirip, güvenlik koordinasyonunu iyileştirerek bu teknolojileri entegre etmeyi hedeflemektedir.
